Metale szlachetne to grupa metali, która wyróżnia się wysoką odpornością chemiczną. takie metale są niewrażliwe lub mało wrażliwe na takie procesy jak korozja czy utlenianie. Dzięki temu biżuteria wykonana ze stopów tych metali jest niezwykle trwała, a rzadkość występowania tych
pierwiastków w przyrodzie zapewnia jej wysoką wartość materialną. Trzy podstawowe metale szlachetne wykorzystywane do produkcji biżuterii to złoto, srebro i platyna.
Złoto jest znane człowiekowi od tysiącleci, w swojej czystej postaci ma jasnożółty kolor o pięknym połysku, jednak w połączeniu z innymi metalami może przyjmować różne odcienie żółtego, a także barwę białą, różową czy rzadziej – czarną, niebieską lub zieloną. Jest to metal miękki, wiec do wyrobu biżuterii wykorzystuje się go z dodatkiem miedzi, srebra, palladu czy niklu, które zawiera od 33% do 75% złota. Zawartość złota w stopie określa się jako próbę złota, np. 333, 585, 750 przy czym wysokie próby złota są odporne na czernienie.
Srebro ma srebrzystobiałą połyskliwą barwę, współcześnie wykorzystywany w jubilerstwie głównie w postaci stopu srebra i miedzi o proporcjach 92,5% i 7,5%. Niestety, metal ten czernieje pod wpływem związków siarki zawartych w powietrzu oraz w kontakcie z ludzkim potem, ale jest to proces odwracalny i istnieją też techniki zabezpieczające np. po przez rodowanie. Zasoby srebra są kilkanaście razy większe od zasobów złota, więc ceny wyrobów z tego metalu są też przystępniejsze.
Platyna jest wizualnie zbliżona do srebra, stąd jej nazwa, po hiszpańsku znacząca „sreberko”, odkryta dopiero w 1735 roku w Kolumbii. Początkowo uważana za bezwartościową i używaną głównie do podrabiania srebra, jednak współcześnie zdarzają się okresy gdy jej wycena jest wyższa od złota. Najczęściej wykorzystywana w postaci stopu o 95% zawartości platyny. Materiał trudniejszy w obróbce niż złoto i srebro, natomiast odporny na czernienie mimo to po dłuższym czasie może pokrywać się warstwą patyny, dodającej jej szlachetności.
Istnieje jeszcze kilka innych metali szlachetnych, wszystkie je łączy srebrzysta barwa, jednak ich wykorzystanie w jubilerstwie ma bardziej pomocniczy charakter np. pallad najczęściej wykorzystywany jest jako dodatek rozjaśniający do stopów złota a sam pallad oraz iryd sporadycznie wykorzystywane są do tworzenia biżuterii. Do pokrywania wyrobu dodatkową warstwą metalu w celu rozjaśnienia jego barwy i zabezpieczenia przed czernieniem stosuje się rod lub pallad, a gdy pożądany jest ciemniejszy odcień to odpowiedni jest ruten.
